SUPPLEMENTEN: SOMS ZINVOL, ZELDEN DE BASIS

De drogist staat vol met potjes. Online ook. Voor energie, rust, weerstand, focus, haar, hormonen, darmen, huid en slaap. En als je lang genoeg zoekt vind je er vast ook eentje speciaal voor dagen waarop je om 07.14 uur al aan vakantie denkt.

Alleen werkt het lichaam meestal niet zo simpel.

Eerst de basis, daarna pas het potje
Bij vage klachten is het verleidelijk om direct iets te kopen. Een magnesium hier, een multivitamine daar, nog iets voor de hormoonbalans erbij. Maar het lichaam is geen keukenkastje dat je per vak kunt aanvullen.

Wat wel stevig staat: slaap, voeding, beweging, stressregulatie en sociale verbondenheid hangen met elkaar samen en vormen samen de basis van hoe je je voelt. (American College of Lifestyle Medicine) Een supplement lost zelden iets op als die basis wankelt. Andersom kan gericht aanvullen bij een aantoonbaar tekort wél degelijk verschil maken.

Het gaat dus om de volgorde.

Wanneer supplementen wél logisch zijn
Er zijn situaties waarin aanvullen gewoon verstandig is. Een aantoonbaar tekort. Een voedingspatroon waarin bepaalde stoffen moeilijker binnenkomen. Of een advies dat voor specifieke groepen al breed geldt.

Vitamine D is daar een goed voorbeeld van. Voor kinderen jonger dan vier jaar is het advies dagelijks vitamine D te geven. Ook daarna kan dat advies gelden, afhankelijk van huid en leefstijl. (Thuisarts.nl)

Bij volledig plantaardig (veganistisch) eten is dat voor vitamine B12 ook aan te raden, omdat vitamine B12 voornamelijk in dierlijke producten te vinden zijn.

Meten helpt, maar niet alles past in een vakje
Bloedprikken bij de huisarts kan al heel wat duidelijk maken. Hemoglobine, ferritine, cholesterol, vitamine D. Alleen is een uitslag nooit het hele verhaal. Lang niet alles dat invloed heeft op hoe je je voelt, zeker op ‘vage klachten’ zoals vermoeidheid, pijntjes, futloos, opgezette darmen, eczeem, enz. kun je inzichtelijk krijgen door bloedonderzoek. Stress, slaap, medicatie en timing kunnen de waarden beïnvloeden.

IJzertekort. Ferritine is daar een interessant voorbeeld van. Isala heeft eind 2023 het referentie-interval voor vrouwen aangepast. De ondergrens ging omhoog van 15 naar 30 microgram per liter, gelijk aan die van mannen, op basis van praktijkervaring en onderzoek naar ijzergebrek bij vrouwen. Dat betekent niet dat elke vrouw onder die waarde direct moet suppleren. Het laat wel zien dat referentiewaardes niet in steen gebeiteld zijn en dat het loont om een uitslag samen met je huisarts te bespreken als klachten en cijfers niet lekker bij elkaar passen. Zeker bij klachten van vermoeidheid kan dit interessant zijn om te onderzoeken.

Meer is niet beter
Een multivitamine, een haarformule, een anit stresssupplement en nog een los magnesiumproduct klinkt compleet. Tot je ziet dat dezelfde stoffen op drie etiketten terugkomen.

De NVWA waarschuwt hier expliciet voor: neem niet meer dan de aanbevolen dagdosering en let op als meerdere supplementen dezelfde stof bevatten. Voor vitamine B6 zijn er duidelijke risico’s bij langdurig te hoge inname, zoals zenuwklachten. Ook A, D en E kunnen bij te hoge doses via supplementen problemen geven.

“Baat het niet, dan schaadt het niet” is bij supplementen dus een iets te vrolijke gedachte.

Natuurlijk is niet automatisch veilig
Kruidenpreparaten en supplementen kunnen de werking van medicijnen beïnvloeden. Ze kunnen de afbraak versnellen of vertragen, waardoor een medicijn minder goed werkt of juist meer bijwerkingen geeft. Gebruikt iemand medicijnen, of combineer je al meerdere supplementen, dan is extra voorzichtigheid geen overbodige luxe.

Hoe zit het met kwaliteit
Duur betekent niet automatisch goed, goedkoop niet automatisch slecht. Maar het loont om verder te kijken dan de voorkant van het potje.

Let op een duidelijke dosering, een heldere ingrediëntenlijst, geen onnodige overlap met andere supplementen en transparantie van de fabrikant. Internationaal bestaan er onafhankelijke keurmerken zoals NSF en USP die controleren of de inhoud overeenkomt met wat op het etiket staat. Geen magische garantie, maar een nuttige extra check.

Praktisch: in deze volgorde

  1. Is er een duidelijke reden? Een tekort, een voedingspatroon, een meetbare waarde of een advies voor een specifieke groep.
  2. Klopt de basis? Slaap, voeding, beweging, stress.
  3. Meetbaar maken waar dat kan. Niet alles, maar sommige dingen wel.
  4. Niet stapelen zonder overzicht. Check etiketten, kijk naar overlap.
  5. Extra voorzichtig bij kinderen en bij medicijngebruik.

Lees ook

Terug naar Voeding & leefstijl