Ze is 9 JAAR. En je denkt ”wat is er met mijn kind aan de hand?” (de basis)

Mijn dochter wordt over een paar maanden 9. Ik dacht eerst ” die heeft gewoon even wat te weinig slaap gehad en een beetje te druk geweest”. Maar toen het aanhield ben ik me erin gaan verdiepen. Ze is emotioneler. Heeft meer rust nodig, is sneller moe. En dat de ochtendstress tegenwoordig komt doordat mevrouw haar haar nog niet goed zat.

Ze is nog niet eens 9 en ik begin nu al die verandering te zien en dat klopt precies met wat er biologisch in haar lijf aan het gebeuren is.

Waarom ze sneller moe is dan vorig jaar

Rond het negende jaar start bij veel kinderen de adrenarche. Simpel gezegd: de bijnieren beginnen langzaam hormonen aan te maken die later de puberteit aandrijven. Van buiten is er vaak weinig te zien. Van binnen is het lichaam al volop aan het verbouwen.

Die verbouwing kost energie. Veel energie. Het brein legt nieuwe verbindingen, de hormoonhuishouding verschuift en het lichaam groeit letterlijk van binnenuit. Meer slaap nodig hebben, sneller moe zijn, meer rust zoeken: het zijn signalen dat er iets groots gaande is. Of zoals hier het geval is, bewust worden van de signalen dat het tijd is om even een paar minuten rust te nemen i.p.v. door te rennen. Super waardevol als ze dat als kind al leren in deze ‘burn-out maatschappij’.

Bij meisjes begint dit gemiddeld rond 9 à 10 jaar. Bij jongens ongeveer anderhalf jaar later.

Wat je verder kunt merken

Stemmingen die sneller wisselen. Meer bezig met wat anderen van haar vinden. Vriendschappen die intensiever worden en ook kwetsbaarder. Een grotere behoefte aan privacy. Soms al eerste lichamelijke signalen zoals een lichte zweetgeur of beginnende haargroei. En emoties die groter uitpakken dan de situatie lijkt te vragen.

Dat laatste is hier thuis ook duidelijk merkbaar. Een kleine opmerking dat ineens verandert in een olifant. Dat heeft een reden: het brein is letterlijk aan het herschikken hoe het emoties verwerkt. De emotionele kant van het brein ontwikkelt zich sneller dan het deel dat emoties afremt. Dat evenwicht herstelt zich vanzelf, maar dat duurt jaren.

Wat voeding en slaap hiermee te maken hebben

Een lichaam dat van binnenuit verbouwt heeft meer bouwstoffen nodig. Twee die er in deze fase specifiek toe doen zijn ijzer en magnesium.

IJzer is nodig voor zuurstoftransport en concentratie. Kinderen in een groeifase verbruiken er meer van. Goede bronnen zijn peulvruchten, ei, groene groenten en af en toe ook (onbewerkt) vlees. Vitamine C bij de maaltijd helpt bij de opname. Zuivel op hetzelfde moment remt die opname juist.

Magnesium speelt een rol in het zenuwstelsel, bij slaap en bij hoe het lichaam omgaat met spanning. Goede bronnen zijn noten, zaden, blokje donkere chocolade en groene groenten. Een tekort kan zich uiten in prikkelbaarheid, slechter slapen en heftigere emoties. Maar dat kunnen ook gewoon de hormonen zijn, of de ontwikkelingsfase zelf. Voeding is één stukje van het plaatje.

Dan is er nog omega 3. DHA, één van de vetzuren in omega 3, is o.a. een bouwsteen voor de hersenen. Je hersenen bestaan voor 60% uit vet dus belangrijk om die interne cockpit goed te ondersteunen. Juist rond 7 tot 9 jaar maakt de prefrontale cortex (we noemen haar hier Penny), een ontwikkelingsspurt door. Onderzoek bij kinderen in deze leeftijdsgroep laat een verband zien tussen voldoende DHA en betere aandacht en minder impulsief gedrag. De beste bronnen zijn vette vis zoals zalm, makreel of haring, twee keer per week. Voor wie weinig of geen vis eet kan een suppelement een goede aanvulling zijn. Visolie, en algenolie een goede plantaardige optie. Let er wel op dat je een goede kwaliteit Omega 3 olie koopt. Eentje zonder voornamelijk vulstoffen en waar alleen maar een beetje slechte kwaliteit olie in zit. Goede merken zijn bijv. Charlotte Labee, Arctic blue en Möllers (geen adv.).

Slaap is in deze fase een basisvoorwaarde. Een kind van 9 jaar heeft nog steeds 9 à 10 uur nodig. Schermen in de avond remmen de aanmaak van het slaaphormoon melatonine (we noemen haar hier Mindy). Een uur voor bedtijd schermen weg helpt het lichaam om zelf dat signaal te geven.

Hoe jouw rol als ouder verschuift

Hier zit misschien wel de grootste verandering.

Je kind heeft je nog steeds nodig, maar gaat dat anders laten merken. Vrienden worden belangrijker. De mening van de klas begint te wegen. Ze gaat uitproberen hoe het voelt om iets meer afstand te nemen. Als jij dan dezelfde manier van verbinding zoekt als twee jaar geleden, kun je merken dat ze minder met je willen delen, het sneller onzin vinden wat je zegt of boos worden met de mededeling dat ‘jij niet alles bepaald in hun leven’.

Lange gesprekken aan tafel lukken minder goed. Een opmerking in de auto, wandeling of gewoon naast haar zitten zonder agenda kan goed helpen. Oplossingen en adviezen zijn vaak niet echt nodig. Hier vragen we, nadat alles eruit is, of er meegedacht moet worden of dat ze gewoon even haar verhaal kwijt wou. Omdat je daarmee de kans groter maakt dat ze ook nog bij je blijven komen met de ‘echte/grote’ problemen.

En voor die grote emoties: ruimte geven zonder de situatie over te nemen. Even goed boos zijn, verdrietig zijn, het even niet weten. Jouw kalmte in dat moment geeft haar brein het signaal dat het veilig is om die emotie door te laten gaan. Hoe je dat doet zonder zelf ook te ontploffen, kun je hier lezen: Wat je kunt doen als je kind ontploft en jij ook bijna.

Tot slot

Negen jaar is geen alarmfase. Het is een overgangsmoment. Hoe meer je begrijpt wat er in dat lijfje gebeurt, hoe makkelijker je erbij kunt blijven.

Penny, Mindy en andere ‘brein-buddy’s’ ga je hier binnenkort steeds vaker terug zien komen. Ze helpen ouders en kinderen gemakkelijk begrijpen wat er in hun hersenen en met hun emoties gebeurd. (ken je de film Elemental?) En als je weet hoe het werkt kun je het ook veranderen als dat nodig is.

Lees ook

Terug naar Grip op opvoeding