SCHERMTIJD ZONDER STRIJD: HOE JE ALS OUDER DE REGIE HOUDT

De timer gaat. Je kind kijkt op. En dan begint het.

Of je gebruikt geen timer maar zegt dat het tijd is. En dan begint het ook.

Dat gevecht aan het einde van schermtijd is herkenbaar voor bijna elke ouder. Het brein van een kind raakt gewend aan de hoge stimulatie/veel prikkels van een scherm. Als dat scherm plotseling wegvalt, reageert het brein met prikkelbaarheid en soms boosheid. Hoe vaak dat gebeurt en hoe heftig, hangt af van hoeveel schermtijd er is en hoe consequent de grenzen zijn. Maar ook bij ouders die het goed aanpakken komt die reactie zeker voor. Onderzoek van het Erasmus MC laat zien dat intensief schermgebruik bij kinderen samenhangt met minder zelfbeheersing, en dat terugschakelen naar de gewone wereld even tijd kost.

Weten dat het zo werkt helpt al. Maar dan nog een oplossing.

Schermtijd hoeft geen recht te zijn

Schermtijd is bij ons thuis geen ‘recht’ maar ook geen dagelijks gevecht. De ‘moetjes’ zoals huiswerk maken gaan voor. Soms mag er gewoon even een scherm aan. En soms maken we er een spel van. We hebben een lijstje met kleine dingen die de dag soepeler laten verlopen. Daar staan dingen op als: spullen die je hebt gebruikt weer opruimen, de deur achter je dichtdoen, iets aardigs doen voor een ander, geen boeren aan tafel, je kent het wel. Geen dingen die er sowieso bij horen zoals de vaatwasser uitruimen of je schooltas uitpakken, maar extra’s die we zelf kiezen. Per onderdeel verdien je aan het einde van de dag vijf of tien minuten schermtijd. Alles bij elkaar kan dat oplopen tot zo’n dertig tot vijfenveertig minuten.

Het grappige is dat uiteindelijk eigenlijk minder lang op hun scherm zitten. En ze zijn er trots op, omdat ze het zelf hebben verdiend.

Wat daarbij echt nodig is is duidelijkheid over de spelregels. Een timer in het zicht zodat een kind zelf kan zien hoeveel tijd er nog over is. En als die timer gaat, gaat het scherm uit. Punt. Vriendelijk en duidelijk. Hoe moeilijk dat ook is op dat moment. Dat is een keuze die een kind nog niet zelf kan maken. Doordat die filmpjes die die geluksstofjes vrijgeven ineens wegvallen ontstaat er een vergelijkbaar effect als bij iemand die bijvoorbeeld gokverslaafd is. En omdat een kinderbrein het dat o.a. voor zelfbeheersing zorgt nog lang niet volledig ontwikkeld heeft kunnen ze daar even goed gefrustreerd en boos op reageren. Heel begrijpelijk, en gooi die er vooral ook even uit. Bij ons gaan ze de trampoline op of kietelen we ze uit of kijken we hoe lang ze erover doen om 4 keer de trap op en af te rennen. Kortom: bewegen. Maak er iets leuks van. Als die frustratie nergens heen kan blijft die langer in hun lijf zitten, en dan krijg je dat broertjes en zusjes elkaar daarna sneller in de haren vliegen.

Waarom consequent zijn zoveel doet

Een kind dat niet van het scherm af kan zit niet perse dwars. Hun brein kan het op dat moment simpelweg nog niet zelf regelen. Net zoals je een kind dat voor een tafel vol snoep staat niet alleen kunt laten op basis van wilskracht. Jij bepaalt. Duidelijk van tevoren, altijd hetzelfde.

Kinderen zoeken altijd de grens op. Als die grens altijd op dezelfde plek zit, leren ze dat het geen zin heeft om er tegenin te gaan. Dat kost de eerste weken energie. Daarna gaat het steeds makkelijker.

Ga er ook af en toe naast zitten

Kijk eens mee wat je kind kijkt. Doe een keer mee met dat spelletje. Vraag wie dat is in die video. Sluit daarna samen af. Schermen in de woonkamer waar je ze kunt zien is een simpele maatregel die veel doet. Als controle en als betrokkenheid. Want het is ontzetten makkelijk om met een scherm bij informatie te komen dat niet geschikt is voor kinderen. Hoe onbenullig het soms ook lijkt. Roblox, YouTube (zeker Shorts) en social media worden hier sowieso niet gebruikt en internet en AI tools altijd waar we bij zijn.

Twee weken zonder schermen

In de zomervakantie hebben we hier thuis eens alle schermen twee weken opgeborgen. Broer en zus gingen weer samen spelen. Spelletjes en lego kwamen uit de kast. En ze waren weer een aardiger voor elkaar. Eigenlijk precies zoals je een kind wilt zien opgroeien. Het was even wennen, maar daarna merkten we het verschil pas echt. We hebben daarna schermtijdafspraken gemaakt die heel overzichtelijk waren zodat ze precies weten waar ze aan toe waren. O.a. nooit in de ochtend en nooit na het eten i.v.m. goed kunnen slapen.

Lees ook

– Kennisitem: Hoe een algoritme werkt en waarom je kind er niet zomaar mee stopt

Terug naar Tech-wise & AI